Dit zijn de risico's van overmatig schermgebruik voor kinderen

De risico's van schermtijd: wat klopt er nou?

Zaterdagochtend. Jij drinkt in alle rust je koffie, je kind kijkt een filmpje. En dan nog eentje. Voor je het weet is het tien uur en zit je kind al anderhalf uur met z'n neus op de tablet.

Gaat het vaker zo, dan wil je weten wat de risico's van schermtijd voor kinderen eigenlijk zijn. Daar lees je van alles over, en lang niet alles klopt.

In deze blog zet ik op een rij wat onderzoek zegt over wat schermtijd met het lijf van je kind doet: bewegen, ogen, houding en slaap. Over aandacht, taal en gedrag lees je in [LINK DEEL 2: komt zodra die blog online staat].

Schermen horen bij het leven van bijna elk kind. Volgens het nieuwste Iene Miene Media-onderzoek (2026) zitten kinderen tot en met 6 jaar gemiddeld 102 minuten per dag achter een scherm, flink meer dan de richtlijn adviseert. Maar een klein deel van de ouders zegt dat hun kind nooit of bijna nooit een digitaal apparaat gebruikt. En volgens een eerdere editie vinden veel internationale studies een verband tussen overmatig schermgebruik en problemen met de gezondheid, de slaap en de ontwikkeling van kinderen.

Eerst: hoeveel schermtijd is het advies?

De Richtlijn Gezond Schermgebruik die de overheid in 2025 presenteerde, is duidelijk:

• 0 tot 2 jaar: geen scherm
• 2 tot 4 jaar: maximaal 30 minuten per dag
• 4 tot 8 jaar: maximaal 1 uur per dag
• 8 tot 10 jaar: maximaal 1,5 uur per dag
• 10 tot 12 jaar: maximaal 2 uur per dag
• 12 jaar en ouder: maximaal 3 uur per dag

Daarbij: geen schermen tijdens het eten en in de slaapkamer. Meer uitleg per leeftijd lees je in de aanbevolen schermtijd voor kinderen per leeftijd.

De risico's van schermtijd voor het lijf van je kind

Bewegen en overgewicht

Bewegen is heel belangrijk voor de ontwikkeling van jonge kinderen. Door kruipen, springen en vallen leert je kind motorische vaardigheden en worden die steeds beter. In een overzicht van 24 onderzoeken bij kinderen tot 7 jaar vonden 17 onderzoeken dat meer schermtijd samenging met een minder goede motorische ontwikkeling, vooral bij rennen, springen en coördinatie. Bij de fijne motoriek is het beeld gemengd.

Schermgebruik gaat vaak samen met stilzitten. Volgens Iene Miene Media nodigen tablets en telefoons, die je dicht bij je lijf gebruikt, nog meer uit tot stilzitten dan de tv. De Gezondheidsraad raadt schermen voor jonge kinderen af in zijn beweegadvies, omdat ze in verband worden gebracht met stilzitten.

Veel schermtijd hangt ook samen met overgewicht. In een analyse van 44 onderzoeken bij jongeren van 10 tot 19 jaar hadden jongeren met de meeste schermtijd 1,27 keer zoveel kans op overgewicht als jongeren met de minste. Dat is samenhang, geen bewezen oorzaak.

Ogen

Hier is het onderzoek het duidelijkst. Ook de richtlijn noemt houding en bijziendheid als de gevolgen van veel schermtijd waar de meeste zekerheid over is.

"Van tv kijken krijg je vierkante ogen" klopt misschien niet. Maar langdurig kijken naar iets binnen armlengte hangt wél samen met bijziendheid. Dat hoeft geen scherm te zijn: volgens het Oogfonds telt lezen in een boek net zo goed als dichtbij kijken. Alleen kijken jonge kinderen vaker langdurig naar een scherm dan in een boek. Volgens Iene Miene Media kijken vier op de tien kinderen tot en met 6 jaar langer dan een uur per dag tv of filmpjes. Langer dan een uur per dag lezen noemt maar 10 procent van de ouders.

In een grote analyse van 45 onderzoeken met ruim 335.000 kinderen en jongeren hing elk extra uur schermtijd per dag samen met 21 procent meer kans op bijziendheid. Bij een uur per dag was het verschil nog klein. Tussen een en vier uur liep de kans flink op.

De ogen van je kind groeien mee tot in de tienerjaren. Daardoor kan bijziendheid tijdens de jeugd verder toenemen, legt het Oogfonds uit. Daarom loont het om daar vroeg op te letten. Het advies uit de richtlijn is de 20-20-2 regel: na 20 minuten schermtijd minstens 20 seconden in de verte kijken, en elke dag 2 uur buiten zijn.

Houding

Als ik kinderen (en volwassenen trouwens ook) zie zitten met hun tablet, zie ik hoe snel ze geneigd zijn om voorovergebogen te zitten. Lang in die houding naar een scherm kijken hangt samen met nek- en rugklachten.

In een analyse bij scholieren van 8 tot 19 jaar hing lang telefoongebruik samen met meer nekpijn. En in een analyse van dertig onderzoeken ging elk extra uur schermtijd per dag samen met 26 procent meer kans op lage rugpijn. Allebei samenhang, en de onderzoekers zijn er voorzichtig over.

Slaap

Goede slaap is belangrijk voor de groei en ontwikkeling van kinderen, en schermen in de avond hangen samen met korter en slechter slapen. In een analyse van twintig onderzoeken hadden kinderen en jongeren die voor het slapen een tablet of telefoon gebruikten ongeveer twee keer zoveel kans op te weinig slaap.

Een van de redenen is het licht. Schermen geven veel blauw licht, en dat remt volgens slaaponderzoekers de aanmaak van melatonine, het slaaphormoon, extra sterk. Daardoor schuift de biologische klok op en duurt het langer voor je kind in slaap valt. Kinderen zijn daar gevoeliger voor dan volwassenen. Licht is wel één reden van drie: ook de tijd die van de slaap afgaat en spannende inhoud spelen mee.

Bij ons thuis hebben we daarom afgesproken dat er een uur voor bedtijd geen schermen meer worden gebruikt. Hoe je dat aanpakt, lees je in mijn blog over schermtijd voor het slapen.

Samenhang is geen bewezen oorzaak. Maar als zó veel onderzoek dezelfde kant op wijst, is dat reden genoeg om je aan het advies te houden.

En bij ogen, houding en slaap kun je met kleine dingen al veel doen.

Wat je vandaag al kunt doen

Misschien wil je na het lezen van al deze risico's alle tablets, telefoons en televisies het raam uit gooien. Dat is niet mijn advies!

Mediaopvoeding is lastig, en veel ouders zoeken naar een manier om schermtijd op een fijne manier in balans te brengen. Kies één van deze stappen en begin daar.

1. Tel een gewone dag eens mee. Hoe lang zit je kind achter een scherm, alles bij elkaar? Leg dat naast het advies voor de leeftijd van je kind. Dan weet je waar je staat.
2. Kies vaker de tv dan de tablet. De tv staat verder weg en nodigt minder uit tot stilzitten. Ook de onderzoekers van Iene Miene Media vinden dat tv kijken op afstand de voorkeur verdient boven tablets en telefoons.
3. Na twintig minuten even in de verte kijken. Spreek een vast moment af, bijvoorbeeld na elke aflevering even uit het raam kijken. En zorg dat er elke dag tijd is om buiten te spelen.
4. Houd schermen uit de slaapkamer. Kies één vaste plek buiten de slaapkamer waar tablets en telefoons 's nachts opladen. Ook die van jou.

Maak je je zorgen over de ogen, de houding of de slaap van je kind? Bespreek het dan met het consultatiebureau of de huisarts.

Wat schermtijd doet met aandacht, taal en gedrag, lees je in deel 2: [LINK DEEL 2: komt zodra die blog online staat].

Van weten naar doen

Weten wat de risico's zijn is één ding. Het thuis anders doen, zonder dat het elke dag strijd wordt, is iets anders.

In mijn cursus Schermtijd zonder Strijd maak je daar je eigen plan voor: wat je kind kijkt, welke afspraken bij jullie passen, hoe je apparaten instelt en wat je zegt als het scherm uit moet. In je eigen tempo, met live Q&A's. Kijk gerust even of het bij jullie past.